Antiquariaat Orfeus vrijwel onbereikbaar

Bij Antiquariaat Orfeus in Assen werd vandaag een container geplaatst in de steeg naar de Rolderstraat. De andere kant van de steeg is een jaar geleden al afgesloten. De container is bestemd voor dakdekkers en blijft minstens anderhalve week staan.

Orfeus heeft nooit iets van de Gemeente Assen vernomen. Niet toen de steeg een jaar geleden aan de Citadelzijde afgesloten werd. Niet nu de andere kant (vrijwel) wordt afgesloten.

Als het stimuleren van leuke kleine winkeltjes (zoals verwoord in de Visie Aantrekkelijke Binnenstad) de gemeente Assen werkelijk menens is, mag Orfeus toch minstens verwachten dat bestaande leuke winkeltjes bereikbaar blijven en niet aan het zicht worden onttrokken?

Vanaf de sloop van de Postgarage in 2007 tot nu heeft Orfeus altijd begrip gehad voor de overlast. Als de Gemeente Assen nu ook eens begrip toont voor de problemen van een kleine winkelier zou haar dat sieren. Al is het maar met een simpel briefje dat er werkzaamheden gaan plaatsvinden. Maar zelfs dat heeft Antiquariaat Orfeus nooit ontvangen.

Voordracht bij Meldpunt Discriminatie

Eerder dit jaar konden inwoners van Drenthe hun stem uitbrengen voor een nieuw logo van Meldpunt Discriminatie Drenthe. Zaterdag 10 december, dag van de mensenrechten, werd in het Theatercafé van warenhuis Vanderveen in Assen de grafische versie van het nieuwe logo gepresenteerd. Leuke bijeenkomst met wethouder Langius en diverse raadsleden/ambassadeurs, waardoor misschien iets te politiek. De organisatie had mij gevraagd enkele gedichten voor te dragen. Hierbij mijn openingsgedicht:

GELIJKHEID

welsprekendheid verzet zich tegen vreemde tongval
vreemde tongval tegen knauwerig, ingeslikt dialect
en dialect de cirkel rond
       tegen verfijnde welsprekendheid van ‘hoe heurt het’ eigenlijk

en duizelt het mij
bij het horen van onverstaanbare woorden
bij het lezen van onleesbare tekens
bij het zien van afwijkende kleuren
bij het ruiken van geuren die niet in mijn keukentje ‘heuren’

ik laat het allemaal gebeuren
laat die veelheid maar gebeuren
jij luistert naar de blues, ik naar liederen van Schubert
die met andere akkoorden net zo blues zijn als de blues

jij eet piepers met een sjuutje
ik mijn muesli met wat water
zij een roti-speciaal
ik wil rust en jij kabaal
met de hand of machinaal
uit de krant of digitaal
huisjesbaas of commensaal
workaholic alcoholic
in de sores Haagse mores
uit de stad of uit de klei
Drenthe of de Meierij
Turk Molukker of Chinees
frauderende Isuf graaiende Kees
socialist of libertijn
alwetend of met vragen

wie we ook zijn
of hoe we ons gedragen
op één vlak zijn we allemaal gelijk
want binnen het maatschappelijk systeem
is iedereen vandaag de dag een serieus probleem

2011, Adrie Krijgsman

Zie ook een verslag met foto’s.

Utøya … en dan?

“His (Anders Behring Breivik) compendium quotes repeatedly from conservative writers on both sides of the Atlantic, and it’s filled with attacks on familiar right-wing targets: Secularism and political correctness; the European Union and the sexual revolution; radical Islam and the academic left.” (New York Times 24 juli)

“Dat brengt rechts-conservatief in een lastig parket. Wie de islam verantwoordelijk houdt voor geweld, ziet Anders Behring Breivik voortaan in de spiegel.” (Steven de Jong, NRC 25 juli)

In de vele commentaren op de slachting in Noorwegen wordt duidelijk dat de plannen daarvoor rationeel en weloverwogen zijn gesmeed. Of je nu voor of tegen een multiculturele samenleving bent, nationalist bent of kosmopoliet, terroristische acties als deze, of ze nu van links of rechts komen, individueel of militair-terroristisch worden uitgevoerd, blijken altijd meer te vernietigen dan op te bouwen. Cultuur (mono of multi) is in ideeën en overtuigingen altijd multi. Zelfs in de kleinste dorpen zijn allerlei varianten aanwezig. Die verschillen zijn niet uit te roeien, maar zullen we moeten accepteren. In plaats van ‘grijpen naar de macht’ kunnen we beter een eerlijke, open en beargumenteerde discussie aangaan. Daaraan ontbreekt het soms, bij individuen maar even goed bij politieke partijen en de steeds populistischer wordende media. Vandaag huilen ze allemaal mee, want het volk wil huilen als er kinderen worden vermoord, maar waar het om gaat is wat ze morgen doen.

Salongedachte, gedichten en slow art




De afgelopen week vonden er in Assen drie interessante, kleinschalige activiteiten plaats die vermelding verdienen.

Op 4 februari was er in de DeFKa Campis een ontmoeting voor en door kunstenaars en geïnteresseerden, met als titel ‘de Salongedachte en 88 andere mogelijkheden’. De opzet was om in een informele sfeer de gelegenheid te geven voor ontmoeting en uitwisseling. Sprekers waren de kunstenaars Marije Wijma, over broeiplekken en de Kunstbende, en Geert Schaap over zijn eigen werk en ateliers in Friesland. Deze eerste try-out werd goed bezocht, de sfeer was opperbest en een vervolg later dit jaar zal er zeker komen.

Op 6 februari de lang verwachte poëzie-kroegentocht, georganiseerd door de Asser Stadsdichter Mischa van Huijstee. In vier kroegen in Assen: De Witte Bal, Cosy Corner, Whispers en Tastoe, droegen dichters voor uit eigen werk. Naast de stadsdichter waren dat Egbert Hovenkamp II, Geert Loman, Laura Mijnders, Ria Westerhuis, Jan Holtman, John van Beek, Nicolette Leenstra, Bert de Jonge en Adrie Krijgsman. Ook hier was de sfeer uitstekend en klonk de roep om een vervolg. Hopelijk komt dat er ook. Zelf heb ik (ak) al vaker gepleit voor een structureel literair podium in Assen, maar mij ontbreekt het de tijd om dit te organiseren.

Op 7 februari vond er in de DeFKa Campis weer een Slow Art Talk plaats, de derde. Dit keer met docent kunsttheorie Margo Slomp, over engagement en autonomie, met als leidraad een artikel van Paul Chan: ‘What art is and where it belongs’ (E-flux journal #10, November 2009 ). Er waren zo’n twintig mensen aanwezig, waaronder een groot aantal studenten van het FMI. Misschien komt er nog een kort verslag, dan zal er hier een doorverwijzing komen.

Poëzie in de kroeg

Uit berichten van de Brink, Drenthejournaal 3 februari 2011. De quote “ik boks in de poëziering” komt mij (ak) niet bekend voor, maar is wel toepasselijk op de gedichten die ik ga voordragen.

Gedichtendag Assen

Flessenpost in Drenthe is niet echt voor de hand liggend. Toch heeft dichteres Delia Bremer op gedichtendag, 27 januari, bij alle cultuurwethouders in Drenthe een fles met enkele gedichten laten bezorgen om aandacht voor de positie van Drentse schrijvers te vragen.
Bij boekhandel Iwema in Assen nam de Drentse cultuurgedeputeerde Rein Munniksma de fles in ontvangst en nam meteen de gelegenheid te baat om het gedichtendagprogramma bij Iwema als ongesubsidieerd cultureel ondernemerschap te prijzen.
Vooropgesteld. dat het initiatief van Iwema, in samenwerking met DeFKa, prijzenswaardig is, is het toch niet geheel vrij van subsidiering. De dichter Menno Wigman was via de Stichting SSS geboekt en deels gesubsidieerd; de stadsdichter Mischa van Huijstee wordt door de Gemeente Assen gesubsidieerd en ook de inbreng van DeFKa was niet zonder subsidie mogelijk geweest. Ook de overkoepelende Gedichtendag-organisaties, Poetry International en de Vlaamse Stichting Lezen, ontvangen subsidie.
Zo’n gedichtendagprogramma slokt weliswaar geen grote bedragen op, maar geheel zonder subsidies was het, ondanks het geprezen cultureel ondernemerschap, niet mogelijk geweest.

Voor een verslag over het programma zie het AsserJournaal

Biografie Willem Sandberg

Eind 2004 gaf Max Arian, toen redacteur bij de Groene Amsterdammer, bij het Departement voor Filosofie en Kunst in Assen (DeFKa) de eerste Sandberglezing. DeFKa wilde met deze jaarlijkse Sandberglezingen eer betonen aan de vermaarde directeur van het Amsterdamse Stedelijk Museum, Willem Sandberg, die in Assen is opgegroeid.
Max Arian was destijds de uitgelezen persoon om deze eerste lezing te geven omdat hij bezig was met een biografie over Sandberg, waarin ook zijn jeugd in Assen zou worden beschreven. Deze biografie, met de titel ‘Zoeken en scheuren – de jonge Sandberg’, werd gisteren in de Openbare Bibliotheek in Amsterdam (OBA) onder grote belangstelling gepresenteerd.

De avond werd geopend door Hans van Velzen (directeur van de OBA) die het belang van Sandberg voor de internationale faam van het Stedelijk Museum nog eens onderstreepte. Daarna was het woord aan Herman Adèr (Johannes van Kessel Publishing) gevolgd door Jos Houweling, scheidend directeur van het Amsterdamse Sandberg Instituut (masteropleiding Gerrit Rietveld Academie) en initiator van onder meer de Kunstvlaai. Uit eigen ervaring concludeerde Houweling dat de naam Sandberg onder de jongere generatie al aardig in de vergetelheid is geraakt, dat het geheugen tegenwoordig iets is wat zich in een computer bevindt en internetzoekmachines bij het intikken van Sandberg, ‘zandberg’ als optie suggereren. Houweling haalde nog even uit naar Gijs van Tuyl (tot voor kort directeur van het Stedelijk), noemde hem zelfs ongeschikt en vermoedde dat de Gemeente Amsterdam opzettelijk de verbouwing heeft vertraagd opdat het museum pas na het vertrek van Van Tuyl zou worden geopend. Ook hekelde hij het beleid om in musea tentoonstellingen als hapklare brokken voor zoveel mogelijk bezoekers te presenteren. Houweling eindigde zijn betoog met hoe hij dacht dat Sandberg de verbouw zou hebben gewild: met een verbinding tussen het Stedelijk en het Van Gogh, met muren van glas voor de transparantie. Deze samenvoeging zou alsnog de naam ‘W. Sandbergmuseum’ moeten krijgen in plaats van een wat algemeen ‘Stedelijk’; omdat de naam Sandberg staat voor richting en visie.
Na het vele positieve over Sandberg kwam er vanuit de zaal nog een minpuntje, Sandbergs blindheid voor het surrealisme. Dit minpuntje werd direct gecompenseerd door Carolien Rodenburg, die een boek heeft gepubliceerd over het verzamelbeleid van Sandberg, dat altijd in de schaduw is gebleven van de tentoonstellingen, maar zeker niet minder waardevol is geweest
Algemeen klonk er vanuit de zaal het onvermijdelijke nostalgische geluid over de afbraak van de Sandbergvleugel, over de teloorgang en het destijds gevoerde beleid. Natuurlijk is het jammer dat het Stedelijk niet meer de faam heeft die het ooit heeft gehad, de wereld verandert. Maar het Stedelijk zou ook veranderd zijn als Willem Sandberg er nog de scepter had gezwaaid.

Na afloop raakte ik nog even in gesprek met Jos Houweling en we waren het erover eens: musea veranderen, met vaak meer aandacht voor bezoekersaantallen dan voor kunst, maar met de kunst zelf gaat het fantastisch!
En Max Arian wil in Assen graag een tentoonstelling rond Sandberg’s Asser jaren organiseren, liefst in het huis in de Beilerstraat waar hij is opgegroeid. Namens DeFKa heb ik hem in de DeFKa Campis, als alternatieve locatie, een mogelijkheid geboden. We houden daarover contact.

De biografie van Max Arian werd officieel uitgereikt aan Sandbergs dochter Helga, inmiddels 88 jaar.
Meer info over het boek op http://www.jvank.nl/jongesandberg/

Zeur niet, Adrie Krijgsman

Op het vorige stukje Vrijheid, Kunst en Kennis kreeg ik van Joep van Ruiten op het weblog Woest en Ledig onder de kop Brief aan Adrie Krijgsman een uitgebreide reactie.

Hier mijn antwoord daarop:

Beste Joep,

Allereerst mijn welgemeende excuses naar het Dagblad van het Noorden. De aankondiging daarin heb ik blijkbaar gemist en ook van anderen heb ik dat, helaas, niet vernomen.
Wat het overige in mijn inderdaad wat warrige stukje betreft, daar blijf ik achter staan. Je mag dat wat mij betreft gerust zeuren noemen, want dat is het. En vermoedelijk zal ik blijven zeuren over zaken waarvan ik vind dat er over gezeurd moet worden, zoals jij dat op Woest en Ledig soms ook doet. Sterker nog, ik vermoed dat we beiden zo’n beetje dezelfde kant op willen, zij het met verschil van karakter, aanpak en bewoordingen.
Naast het zeuren probeer ik op verschillende manieren een positieve bijdrage te leveren. Het is dus meer dan alleen een verzuurd inhakken op alles wat naar mijn idee niet deugt. Zo noemde ik bijvoorbeeld Sensor City en het HIT, waar ik wel degelijk positief over ben, maar waaraan jij weer niet refereert. Kortom, het is niet alleen kommer en kwel. Dat neemt echter niet weg dat Assen – en het ‘woeste en ledige’ Drenthe – cultureel en intellectueel best een flinke stap voorwaarts zou mogen nemen en dat de politiek en de media hierbij, ondersteunend, wat behulpzamer zouden kunnen zijn. En dat natuurlijk zonder de persvrijheid in te tomen.

Zoals jij eindigde met Annie Schmidt, wil ik eindigen met de Drentse schaatstrainers (DvhN 25-04): “De trainers verwijten het bestuur dat dat te weinig oog heeft voor topsport en te veel is gericht op breedtesport”.

Laat ik het hier voorlopig bij houden.

Vriendelijke groet
Adrie Krijgsman.

Vrijheid, Kunst en Kennis

Zie ook het volgende bericht: Zeur niet, Adrie Krijgsman

Bij de DeFKa Campis werd er vrijdagmiddag gediscussieerd over Vrijheid, Kunst en Kennis. April is de Maand van de Filosofie en overal in het land zijn er deze maand lezingen en discussies. In Assen neemt DeFKa dat voor haar rekening – wie anders? Het thema van de Maand van de Filosofie dit jaar is ‘Vrijheid’ en ik heb daarom de vrijheid genomen er in eerste instantie mijn persoonlijke gedachten aan te wijden; niet wie wat zei, of wie waarover discussieerde, dat komt wellicht later.
Allereerst was het verheugend dat er ruim veertig mensen bij de discussie aanwezig waren. Soms denk ik weleens: in Assen is het intellectueel vechten tegen de bierkaai, alsof het altijd een TT-nacht is, waar ik overigens elk jaar van harte aan meedoe. Of bij politieke debatten waar de gewone man (wie dat ook moge zijn), de mensen in de wijken (alsof de wijk een soort verwaarloosd strafkamp is) of de te weinig bewegende jeugd (waar we wel over, maar te weinig méé praten) zich altijd op belangstelling mogen verheugen. Maar er is meer. Vrijheid, daar denken we aan op 5 mei, want vrijheid is voor velen gerelateerd aan de Tweede Wereldoorlog, terwijl vrijheid natuurlijk van elke dag is, elk uur, elke seconde.
De discussie bij DeFKa had een hoog niveau. Niet per definitie moeilijk, maar kwalitatief hoog, integer hoog, zonder achterliggende belangen. Professioneel en wetenschappelijk hoog, zeg maar, iets waar het in Assen naar mijn idee nogal eens aan ontbreekt. We praten hier toch het liefst over minder bedeelden, over achterstanden, en koesteren de goede doelen zonder trots te zijn op wat we daarnaast nog in huis hebben, zijn bijna trots op de voedselbank die we eigenlijk als de grootste schandvlek van de 21e eeuw zouden moeten beschouwen. Assen heeft daarmee een hoog zieligheidsgehalte. Sportieve uitblinkers worden nog wel in het zonnetje gezet, maar uitblinkers op intellectueel of kunstzinnig gebied stampen we liever terug onder het maaiveld. Assen als Sensor City, met het Hanze Institute of Technology? Het is er wel, maar zijn we er trots op? Ja, o ja. Maar naar buiten toe profileert Assen zich toch liever als het gemoedelijke dorp in het groen waar het lekker wonen en (keten)winkelen is en waar de politiek graag naar de bevolking luistert, waar mevrouw Mulder deze week excuses van de gemeente kreeg aangeboden omdat er blijkbaar toch niet zo goed naar haar geluisterd werd.

Vanmiddag in DeFKa ging het over Vrijheid en Kunst en uitgezonderd een regeltje in de agenda van het Drenthe Journaal hebben de lokale en regionale media er geen enkele aandacht aan besteed. Waarom? Omdat de media denken te weten wat de Asser bevolking wil, omdat zij denken dat de Asser bevolking dom is, ongeïnteresseerd en geen zin heeft in moeilijke discussies en alleen maar lekker rustig in het groen wil wonen als een egel in een houtwal; de stekels omhoog tegen alles wat nieuw is?
En dan is er gelukkig DeFKa, waar ondanks gebrek aan media-aandacht zo’n veertig mensen een interessante middag hadden, een middag waarbij je iets kon opsteken, waar je ook later nog wat aan hebt. Waar onder meer de succesvolle Asser schrijfster Janine Hoekstein in het panel meediscussieerde; waar Maria Noel Dourron, de Argentijnse theatervormgeefster, werkzaam bij Tryater in Leeuwarden, bij aanwezig was; landelijk bekende filosofen als Thijs Lijster en Sybrand van Keulen; de oud directeur van Academie Minerva, Petri Leijdekkers, en Toos Arends van het Fries Museum. Allemaal mensen waarvoor de lokale en regionale media geen enkele aandacht blijken hebben, ze misschien niet eens kennen, niet eens willen kennen.
Ondanks dit alles hebben ik en velen met mij een fantastische middag gehad.

Gerard Reve – God als Eendenei

In literair tijdschrift de Gids ( 2010 / 2) staat een zeer lezenswaardig artikel van de Asser Reve-verzamelaar Nick van Tilburg. Het artikel gaat over een handgeschreven gedicht van Gerard Reve dat Van Tilburg in 2009 bij Antiquariaat Orfeus in Assen heeft aangeschaft.
In het artikel ‘God is oorspronkelijk een Eendenei geweest’ beschrijft van Tilburg het A-4tje, afkomstig uit de nalatenschap van de Friese dichter Jan Wybenga, waarop het gedicht ‘Dagsluiting’ staat. Van Tilburg kwam er na onderzoek achter dat het gedicht is voorgedragen tijdens een beruchte dichtersavond in de Harmonie in Leeuwarden in 1967; berucht omdat Reve daar met Simon Vinkenoog op de vuist is gegaan. Van Tilburg gaat niet over één nacht ijs en heeft ook Vinkenoog, kort voor diens overlijden, over deze avond gesproken.
Onder het gedicht Dagsluiting heeft Reve, naar het handschrift te beoordelen reeds in verregaande staat van dronkenschap, wat krabbels over God geschreven, waaronder het ‘God is oorspronkelijk een Eendenei geweest.’ Met daaraan toegevoegd: ‘Men heeft verzuimd Hem 10 minuten te koken; daarmee is alle ellende begonnen.’
Opvallend detail is dat Reve, in deze door velen toch als goddeloos beschouwde zinnen, zowel God als de naar hem verwijzende woorden Eendenei en Hem, met een hoofdletter schrijft.
Alleen al het omslag van deze Gids, met daarop het A-4tje, is de aanschaf van dit nummer waard. Zeker voor Reve-verzamelaars.
Van Tilburg publiceerde eerder De laatste signeersessie (2006) en een artikel over Halbo C. Kool en zijn rol in De Avonden van Gerard Reve in Tirade (2009, #427).