Recensie bundel ‘schraal grondgebied’

Recensie DvhN 30 jan. 2013Onder de kop ‘Paradijs voorgoed verloren’ stond er op 30 januari 2013 een korte recensie over mijn bundel ‘schraal grondgebied’ in het Dagblad van het Noorden. De recensie geeft de bundel drie sterren, van maximaal vijf.

Joep van Ruiten schreef: “Schraal landschap (dit moet ‘schraal grondgebied’ zijn / Adrie Krijgsman), de nieuwe dichtbundel van Adrie Krijgsman uit Assen heeft een motto van geo-poëet Kenneth White meegekregen. Die stelt dat gedachten als een landschap kunnen zijn, met velden en stromen. Vanuit dat idee doen ook de gedichten van Krijgsman aan een landschap denken: soms onheilspellend en ondoordringbaar, soms goed voor verrassende vergezichten en ontdekkingen.
De grondtoon is weemoedig, als van een banneling die weet dat het paradijs voorgoed verloren is gegaan. Het zal een kwestie van smaak zijn, maar hier en daar wordt de mensenhand node gemist. De ongetemde natuur is een mooi ding, in de poëzie draait het ook om ordening, om spitten, harken, zaaien en met vuil onder de nagels onkruid wieden.”

Jammer dat Joep van Ruiten de titel niet correct heeft weergegeven, maar verder kan ik er prima mee leven. Waar hij schrijft “Het zal een kwestie van smaak zijn, maar hier en daar wordt de mensenhand node gemist” ga ik er zelf ook van uit dat het een kwestie van smaak is, waarbij het voor mij toch eerder een kwestie van keuze is geweest, want er is wel degelijk geordend, gespit en onkruid gewied en ja, soms zelfs weer onkruid toegevoegd.
Zeker, de gedichten doen aan een landschap denken, beschrijven ook landschappen, daarnaast beschrijven de gedichten het (mijn) mentale landschap. We kennen allemaal de uitdrukkingen ‘door een diep dal gaan’, ‘langs de rand van een afgrond gaan’, die figuurlijk een mentale gesteldheid weergeven. Ik heb in de gedichten in ‘schraal grondgebied’ geprobeerd dit mentale landschap, met dalen en afgronden te koppelen aan fysieke, daadwerkelijk bestaande landschappen, aansluitend bij de geo-poëzie, die de mens als een onlosmakelijk met de aarde verbonden, door het landschap gevormd wezen ziet. In hoeverre mijn poging daartoe geslaagd is moet de lezer zelf maar bepalen.
Binnen dit ‘mentale’, is inderdaad het paradijs al snel verloren, voor zover het al ooit bestaan heeft. Als we er vanuit gaan dat het kinderbrein ongerept ter wereld komt en dat die ongereptheid tevens de paradijselijke staat is, wordt die door opvoeding en ervaring al snel teniet gedaan. Ik beschouw dat verlies van het paradijs niet als een ramp. Ikzelf althans zou op mijn leeftijd niet ongerept door het leven willen gaan, hoe aanlokkelijk dat soms ook mag lijken. Ik houd wel van een beetje mentale ballast. Dat neemt niet weg dat er ruimte voor – een al dan niet (zen) boeddhistische – leegte moet blijven, of dat die leegte zelfs moet worden gecreëerd. Er moet zowel een fysieke als een mentale ruimte (leegte) zijn waar we ons vrij kunnen bewegen, waarin we naar nergens op weg kunnen gaan, zonder navigatiesysteem, zonder gps. Die ruimte heb ik geprobeerd in de gedichten te creëren, me wel bewust van het feit dat ik nooit al mijn ballast kwijt zal raken, dat het onkruid sneller groeit dan ik het ooit zal kunnen wieden, dat er in elk landschap wel een steen des aanstoots zal blijven liggen.
Waar Joep van Ruiten dan ook schrijft “De ongetemde natuur is een mooi ding, in de poëzie draait het ook om ordening, om spitten, harken, zaaien en met vuil onder de nagels onkruid wieden” ben ik dat in zijn algemeenheid wel met hem eens. Alles wat in een gedicht geen functie heeft dient zoveel mogelijk te worden geschrapt. Maar als bepaalde obstakels of een bepaalde vorm van schuring noodzakelijk in het gedicht aanwezig dienen te zijn, behoren ze te blijven staan. De ‘mentale’ ongetemde natuur, die ik in de gedichten probeer te vatten, is nu eenmaal niet perfect en die wil ik ook bewust niet geheel perfectioneren. Zelfs in het paradijs groeit onkruid!
(Adrie Krijgsman, 7 februari 2013)

Dichtbundel ‘schraal grondgebied’

BUNDEL ‘schraal grondgebied’
Adrie Krijgsman, 2013, 62 pag.

Nu ook als gratis pdf te downloaden.

Omslag 'schraal grondgebied'De gedichten in ‘schraal grondgebied’ (2013) hebben het landschap en vooral ook de leegte als onderwerp. Het landschap kan letterlijk worden genomen als een vlakte of een berggebied, maar kan evengoed een innerlijk landschap zijn. Of zoals de dichter Kenneth White het formuleert: een landscape-mindscape.

64 pagina’s, garenloos gebrocheerd, omslag met flappen, glans gelamineerd, prijs € 7,50. Te bestellen via een mailtje naar info(apestaartje)adriekrijgsman.nl – dan voor € 10,- inclusief verzendkosten.
Inmiddels uitverkocht.

Een recensie door Joep van Ruiten (DvhN), met mijn kanttekening op Recensie bundel ‘schraal grondgebied’

“Wilde nog zeggen dat ik met veel plezier je bundel heb gelezen en me afvroeg: waarom stuur je het niet naar een uitgeverij? Kan makkelijk!”
(Annemieke Gerrist 13-04-2014)

“Wat ‘n mooie gedichten maak jij! Ik zit er -stukje bij beetje- werkelijk van te genieten: nieuwjaarsnacht, vanuit de bergen, de wind zit al weken. Prachtig. Ik zie werkelijk “oude” landschappen uit mijn verleden voor me: Ierland, Bretange ( roze graniet), Hardanger e.d. èn vertoef er dan ook even.
Prima, gaat mee om te her- en herlezen op de boot -‘t wad- : óók ‘n mooi landschap.”

(TvdW, 06-06-2013)

“… Ik heb een boekje gekocht, gewoon om aan iemand cadeau te geven. Dat durf ik te doen, zelfs na dit verhaal. Want als een wereld met zoveel rampspoed is gezegend met zulke leuke dichters als Adrie Krijgsman, dan wordt het leven bijna weer leuk.”

Ionische tempelruïne – een gedicht

Ionische tempelruïne

een gehavende kariatide
torst er nog restanten architraaf

zomer

verzengende bodem
gloeit door het schoeisel

zelfs de cicaden houden zich stil

alleen het herfstgetint loofbos
kreunt in de wind een betoog
over droogte

naast een slagboom over de zandweg
staat op een bordje
verboden
privé

de libido op reis laat zich door zoiets niet stoppen
negeert het verbod en gaat voort

een vrouw schreeuwt in orakeltaal
haar mythische verdichtsels

het lichaam door verwering aangetast
afgebroken armen
brokstukken borst

en draagt nog steeds
haar eeuwige last
waar de heersers dit hebben geboden

© 2013, Adrie Krijgsman

het meisje en de draak – een gedicht

met breed gebaar
voor haar op knokige knieën
een riedel plezierige woorden
een algemeen aanvaarde
mentholsmaak in de mond

aangevoerd uit ambtelijk verbond klinkt orde
valt op de welkomstmat een dwangbevel
groen gras
frisse bips
dat kost wat

ik bel je nog wel

als een bat out of hell de kwaadaardige knauw
in nauwelijks te traceren
Kafkaiaans recept voor kersentaart
na beslagprocedure

de fotograaf
schiet oogverblindend een foto
witte raaf
krast in de nacht

het geweten verbleekt
terwijl een gast met harde stem
de Bacchus-boodschap preekt
rode ogen
van deur tot deur

pizzakoerier scheurt handboek voor het leven open
fooi versus prent
vent straattaal uit

beloofde taart wordt snel mentale pap
stroperig vloeibaar
getogen Drent is gewend op de krenten te letten
tijd voor een biertje

na zwoegende avond
zwerven de kroegpoedels weg
de wind trekt het laatste blad van de bomen
de tong als kadaver
in klevende mond

bejaarde loopt langs het grasveld
laat aangebonden hond hoog van de toren plassen
tot hij zich afwendt

hier trok Lodewijk Napoleon zijn flinterdunne hemd uit
en kwam erin te staan
met grootse bouwkundige plannen
volgens geruchten classicistisch
overspelig uitgekleed

naakt
glijdt op het Koopmansplein
de laatste gedachte achter mij weg
zingen meiden ‘lekker chillen
met je mooie pingpongbillen!’

bij de Vaart steekt de Chinese draak
een laatste maal zijn kop op
voor hij wordt afgehakt
en afgevoerd ter duurzame ontbinding
terwijl hij door de dichter
nog eenmaal wordt verwoord

de drakenmythe ontkracht
de nacht
die later tussen lichtpulserende zuilen
opgelicht en violetter wordt
de dageraad uit de werken van Munch

van slechts de helderste sterren voorzien

in klotsend water spiegelend ten doel
tot op de oever
een vrijwel borstloos meisje zwijgend
gloeiend als een kooltje vuur
in al haar onschuld een esthetisch teken geeft

de vraag wie haar moeder moet bellen
wie neemt de benen
of snuift de geur van versgebakken brood

volgende morgen
regendag opent gordijnen
het mokkend meisje kijkt naar de eenden
parend in het dofgeslagen water
snaterend
het zal wel

kliko’s langs de straatkant
lijden om verliezen pijn

wij zitten kotsend van taal

tot één van de onzen
vraagt wie er thee wil

© 2012, Adrie Krijgsman

Klik hier voor een pdf versie

Antiquariaat Orfeus in het nieuws

In het Dagblad van het Noorden, editie Assen en Noord, stond vandaag een prominent artikel over de container die de ingang naar Antiquariaat Orfeus vrijwel geheel blokkeert.

Eerder al stond er een artikel op de site van de lokale omroep RTV Assen en vandaag ook op internetkrant het Asserjournaal. In dat laatste artikel staat in de kop dat ik (Adrie Krijgsman) teleurgesteld zou zijn, een term die Orfeus niet gebruikt heeft en ook niet snel zal gebruiken. Hij ziet zichzelf bij zo’n term wat triestig in een hoekje zitten. En zo is het niet.

De Gemeente Assen heeft vandaag telefonisch excuses aangeboden voor de overlast en zal proberen de werkzaamheden te versnellen zodat donderdag de toegang weer vrij is. Wat Orfeus uiteraard zeer waardeert.

Update 15 maart: Vandaag, voordat Orfeus open ging, was de container weg. Waarvoor dank aan de Gemeente Assen (afdeling vastgoed).

Antiquariaat Orfeus vrijwel onbereikbaar

Bij Antiquariaat Orfeus in Assen werd vandaag een container geplaatst in de steeg naar de Rolderstraat. De andere kant van de steeg is een jaar geleden al afgesloten. De container is bestemd voor dakdekkers en blijft minstens anderhalve week staan.

Orfeus heeft nooit iets van de Gemeente Assen vernomen. Niet toen de steeg een jaar geleden aan de Citadelzijde afgesloten werd. Niet nu de andere kant (vrijwel) wordt afgesloten.

Als het stimuleren van leuke kleine winkeltjes (zoals verwoord in de Visie Aantrekkelijke Binnenstad) de gemeente Assen werkelijk menens is, mag Orfeus toch minstens verwachten dat bestaande leuke winkeltjes bereikbaar blijven en niet aan het zicht worden onttrokken?

Vanaf de sloop van de Postgarage in 2007 tot nu heeft Orfeus altijd begrip gehad voor de overlast. Als de Gemeente Assen nu ook eens begrip toont voor de problemen van een kleine winkelier zou haar dat sieren. Al is het maar met een simpel briefje dat er werkzaamheden gaan plaatsvinden. Maar zelfs dat heeft Antiquariaat Orfeus nooit ontvangen.

Voordracht bij Meldpunt Discriminatie

Eerder dit jaar konden inwoners van Drenthe hun stem uitbrengen voor een nieuw logo van Meldpunt Discriminatie Drenthe. Zaterdag 10 december, dag van de mensenrechten, werd in het Theatercafé van warenhuis Vanderveen in Assen de grafische versie van het nieuwe logo gepresenteerd. Leuke bijeenkomst met wethouder Langius en diverse raadsleden/ambassadeurs, waardoor misschien iets te politiek. De organisatie had mij gevraagd enkele gedichten voor te dragen. Hierbij mijn openingsgedicht:

GELIJKHEID

welsprekendheid verzet zich tegen vreemde tongval
vreemde tongval tegen knauwerig, ingeslikt dialect
en dialect de cirkel rond
       tegen verfijnde welsprekendheid van ‘hoe heurt het’ eigenlijk

en duizelt het mij
bij het horen van onverstaanbare woorden
bij het lezen van onleesbare tekens
bij het zien van afwijkende kleuren
bij het ruiken van geuren die niet in mijn keukentje ‘heuren’

ik laat het allemaal gebeuren
laat die veelheid maar gebeuren
jij luistert naar de blues, ik naar liederen van Schubert
die met andere akkoorden net zo blues zijn als de blues

jij eet piepers met een sjuutje
ik mijn muesli met wat water
zij een roti-speciaal
ik wil rust en jij kabaal
met de hand of machinaal
uit de krant of digitaal
huisjesbaas of commensaal
workaholic alcoholic
in de sores Haagse mores
uit de stad of uit de klei
Drenthe of de Meierij
Turk Molukker of Chinees
frauderende Isuf graaiende Kees
socialist of libertijn
alwetend of met vragen

wie we ook zijn
of hoe we ons gedragen
op één vlak zijn we allemaal gelijk
want binnen het maatschappelijk systeem
is iedereen vandaag de dag een serieus probleem

2011, Adrie Krijgsman

Zie ook een verslag met foto’s.

Utøya … en dan?

“His (Anders Behring Breivik) compendium quotes repeatedly from conservative writers on both sides of the Atlantic, and it’s filled with attacks on familiar right-wing targets: Secularism and political correctness; the European Union and the sexual revolution; radical Islam and the academic left.” (New York Times 24 juli)

“Dat brengt rechts-conservatief in een lastig parket. Wie de islam verantwoordelijk houdt voor geweld, ziet Anders Behring Breivik voortaan in de spiegel.” (Steven de Jong, NRC 25 juli)

In de vele commentaren op de slachting in Noorwegen wordt duidelijk dat de plannen daarvoor rationeel en weloverwogen zijn gesmeed. Of je nu voor of tegen een multiculturele samenleving bent, nationalist bent of kosmopoliet, terroristische acties als deze, of ze nu van links of rechts komen, individueel of militair-terroristisch worden uitgevoerd, blijken altijd meer te vernietigen dan op te bouwen. Cultuur (mono of multi) is in ideeën en overtuigingen altijd multi. Zelfs in de kleinste dorpen zijn allerlei varianten aanwezig. Die verschillen zijn niet uit te roeien, maar zullen we moeten accepteren. In plaats van ‘grijpen naar de macht’ kunnen we beter een eerlijke, open en beargumenteerde discussie aangaan. Daaraan ontbreekt het soms, bij individuen maar even goed bij politieke partijen en de steeds populistischer wordende media. Vandaag huilen ze allemaal mee, want het volk wil huilen als er kinderen worden vermoord, maar waar het om gaat is wat ze morgen doen.

Salongedachte, gedichten en slow art




De afgelopen week vonden er in Assen drie interessante, kleinschalige activiteiten plaats die vermelding verdienen.

Op 4 februari was er in de DeFKa Campis een ontmoeting voor en door kunstenaars en geïnteresseerden, met als titel ‘de Salongedachte en 88 andere mogelijkheden’. De opzet was om in een informele sfeer de gelegenheid te geven voor ontmoeting en uitwisseling. Sprekers waren de kunstenaars Marije Wijma, over broeiplekken en de Kunstbende, en Geert Schaap over zijn eigen werk en ateliers in Friesland. Deze eerste try-out werd goed bezocht, de sfeer was opperbest en een vervolg later dit jaar zal er zeker komen.

Op 6 februari de lang verwachte poëzie-kroegentocht, georganiseerd door de Asser Stadsdichter Mischa van Huijstee. In vier kroegen in Assen: De Witte Bal, Cosy Corner, Whispers en Tastoe, droegen dichters voor uit eigen werk. Naast de stadsdichter waren dat Egbert Hovenkamp II, Geert Loman, Laura Mijnders, Ria Westerhuis, Jan Holtman, John van Beek, Nicolette Leenstra, Bert de Jonge en Adrie Krijgsman. Ook hier was de sfeer uitstekend en klonk de roep om een vervolg. Hopelijk komt dat er ook. Zelf heb ik (ak) al vaker gepleit voor een structureel literair podium in Assen, maar mij ontbreekt het de tijd om dit te organiseren.

Op 7 februari vond er in de DeFKa Campis weer een Slow Art Talk plaats, de derde. Dit keer met docent kunsttheorie Margo Slomp, over engagement en autonomie, met als leidraad een artikel van Paul Chan: ‘What art is and where it belongs’ (E-flux journal #10, November 2009 ). Er waren zo’n twintig mensen aanwezig, waaronder een groot aantal studenten van het FMI. Misschien komt er nog een kort verslag, dan zal er hier een doorverwijzing komen.